Af en toe houdt een feest op een feest te zijn. Dat moment komt stiller dan je denkt – niet met sirenes of rook, maar met een lange rij, een poort die te laat sluit en een organisator die op geluk vertrouwt in plaats van op veiligheid. Dat moment deed zich voor op het Solid Grooves-festival in Amsterdam op Pinksterzondag 2023. Jimmy Schepers, die 21 jaar oud was, werd doodgestoken. Het bleek dat de organisator 2.500 mensen meer had binnengelaten dan de vergunning toestond.
Het evenement kwam niet zomaar uit de lucht vallen. Als je iets weet over de evenementenbranche in Amsterdam, weet je dat de spanning al jarenlang toeneemt. De stad is uitgegroeid tot een belangrijke plek voor dance in de hele wereld. Elk jaar trekt het Amsterdam Dance Event honderdduizenden bezoekers en levert het miljoenen op voor de lokale economie. Mensen houden huisfeesten in parkeergarages, op dijken en in oude, verlaten pakhuizen.
| Onderwerp | Stedelijk entertainment in Amsterdam |
|---|---|
| Kernthema | Veiligheid, regulering en economische waarde van festivals |
| Sleutelincident | Festival Solid Grooves, Eerste Pinksterdag 2023 |
| Slachtoffer | Jimmy Schepers, 21 jaar |
| Overschrijding | 2.500 bezoekers boven de vergunning |
| Sector | EDM / electronic dance music |
| Wereldwijde EDM-waarde (2021) | 6,2 miljard euro |
| Betrokken partijen | Gemeente Amsterdam, evenementenorganisatoren, EVA (Evenementen Vereniging Amsterdam) |
| Stad | Amsterdam, Nederland |
Er is altijd wel ergens een vergunningslimiet die wordt overschreden. Een capaciteitslimiet is meer een regel dan een wet. Er zijn twee dingen die de Amsterdamse festivalscene draaiende houden: geld en reputatie. Aan de ene kant zijn er de grote namen: organisatoren met banden met het stadsbestuur, advocaten die voor de stad werken en mensen die weten hoe ze zich aan de regels moeten houden. Daarnaast zijn er kleinere feesten die op dezelfde terreinen actief proberen te zijn, maar met minder geld en een grotere bereidheid om risico’s te nemen. De bezoeker die een kaartje koopt, ziet niet altijd het verschil tussen deze twee groepen. Er is echter een duidelijk verschil wanneer het misgaat.
De gemeente Amsterdam pakt de problemen aan. Dat is logisch, maar het is ook een reactie. Burgemeester Halsema zei na Solid Grooves dat de veiligheid op Amsterdamse festivals niet goed genoeg is en dat er volgend jaar wellicht minder grote evenementen worden toegestaan. Het is mogelijk dat deze aanpak het probleem tijdelijk uit de wereld helpt. Maar de kans is groot dat de structurele problemen hiermee niet worden opgelost. De sector wijst hier trouwens al jaren op.
In Amsterdam heerst er een ongeschreven orde over wie er wel en wie er niet serieus wordt genomen. Organisatoren die al een tijdje meedraaien en de juiste wethouders kennen, kunnen rekenen op een dialoog. Kleinere groepen, undergroundprojecten en organisatoren van kleur die niet binnen de gevestigde systemen werken, zien de zaken anders. De culturele elite die evenementen organiseert in Amsterdam zet de toon, en die toon is niet altijd even vriendelijk voor iedereen. Dat is geen beschuldiging; het is gewoon iets dat niet genegeerd kan worden als je ziet hoe vergunningen worden verstrekt en welke festivals blijven bestaan en welke elk jaar worden gesloten.
Ondertussen blijft de festivalbranche vanuit economisch oogpunt zinvol. Tienduizenden banen in de stad bevinden zich in deze sector, variërend van podiumbouwers tot geluidstechnici, cateraars en beveiligers. Interessant genoeg heeft Solid Grooves geen mensen uit deze beroepsgroep ingehuurd. Het zijn niet de grote organisatoren die het hardst worden getroffen wanneer er na een incident meer regels worden ingevoerd. Zij hebben beveiligers. Freelancers, kleine bedrijven en technici zijn degenen die van klus tot klus leven.
Er zijn al heel wat jaren verstreken sinds de stad en de evenementenbranche voor het laatst met elkaar in gesprek zijn geweest. De ene partij denkt aan veiligheidsregels en de handhaafbaarheid daarvan. De andere partij denkt aan zaken als artistieke vrijheid, culturele waarde en economische waarde. Beide partijen hebben gelijk. Maar de vraag hoeveel er werkelijk verandert, blijft hetzelfde zolang die gesprekken pas beginnen nadat er iemand is neergestoken of vermoord.
Amsterdam staat bekend als een stad waar mensen graag dansen. Die reputatie trekt toeristen, geld en aandacht uit de hele wereld aan. Maar reputaties zijn kwetsbaar. Het is die ene avond die je bijblijft, de organisator die het geweldig heeft gedaan, en het gevoel van verbondenheid dat ze maakt tot wat ze zijn. Jarenlange vriendschappen kunnen in één avond worden verbroken, zoals bij Solid Grooves. Niet omdat de fout typerend is voor alle festivals, maar omdat de manier waarop mensen erop reageerden laat zien hoe zwak het systeem werkelijk is.
Er is meer. Beleidsmakers beschouwen de nachtclubcultuur en de festivalscene vaak als onbelangrijk, net als musea en theaters, en niet zo belangrijk als de echte culturele instellingen. Maar dat onderscheid gaat niet langer op. De mensen die het Stedelijk Museum bezoeken en de mensen die naar ADE gaan, lijken meer op elkaar dan de leiding van het museum wil toegeven. Dansmuziek is geen subcultuur meer. Het is gewoon cultuur. En daar moet het beleid op aansluiten.
Er komt een feest. Dat is zeker. Maar de verborgen logistieke problemen, de onofficiële hiërarchieën die bepalen wie er wel en wie er niet binnenkomt, en de tekortkomingen in de structuur die pas zichtbaar worden als het te laat is – die verdwijnen niet zomaar omdat er meer toezicht is. Amsterdam moet een eerlijker gesprek voeren. Niet pas nadat de schade is aangericht, maar ruim van tevoren.
