Waarom de prestigieuze Zilveren Leeuw voor theater naar de jonge regisseur Mario Banushi ging

Het was een dinsdag in januari. Mario Banushi zat op de bank van zijn Airbnb in Brooklyn, klaar voor een videogesprek. Aan de andere kant van de lijn zat acteur Willem Dafoe, ja, die Willem Dafoe. Hij wilde hem iets vertellen voordat het officieel was. De juryleden van de Theaterbiënnale van Venetië waren het er allemaal over eens dat Banushi de Zilveren Leeuw moest winnen. Banushi barstte in tranen uit. Hij verliet de kamer en zocht zijn team op. Ze lachten en huilden terwijl ze samen in de lucht sprongen.

Als je iets weet van de theaterwereld, weet je dat dit niet de manier is waarop het verhaal van een prijs begint. Een van de belangrijkste prijzen in het Europese theater is de Zilveren Leeuw van de Biennale Teatro. Die gaat meestal naar bekende mensen die al heel lang actief zijn. Banushi is 27 jaar oud. Hij werd in Griekenland geboren als zoon van Albanese ouders en groeide daar op. Hij studeerde aan het Conservatorium van Athene en maakte naam met voorstellingen die hij opvoerde in een hotelkamer en een appartement in Ilioupoli. Niet veel mensen slaan die weg in om Venetië te bereiken.

Misschien is dat wel de reden waarom hij won: het is moeilijk in één zin te vatten wat het precies was aan zijn werk dat zo’n indruk maakte op de jury. Zijn theater volgt geen gebruikelijke verhaallijn, maar voelt nooit kil of afstandelijk aan. Je kunt er niet precies de vinger op leggen, maar zijn voorstellingen hebben een visuele logica die je kunt voelen. De jury zei dat het een klassiek voorbeeld was van beeldtaal die gevoelig is en wordt gedreven door persoonlijke herinneringen. Zijn werk gaat over verlies, rouw, thuiskomen, samen aan tafel eten, moeders en zonen, en nog veel meer. Er zijn hier geen vage thema’s; de verhalen gaan over bekende dingen die op een nieuwe manier worden verteld.

Daarnaast speelt ook de factor tijd een rol in dit verhaal. Onlangs ging zijn voorstelling Mami op tournee in New York. Op het Under the Radar Festival in het Skirball Center speelde hij vijf avonden die volledig uitverkocht waren. Er werd over de voorstelling geschreven in de New York Times. Iemand verkocht exemplaren, en Banushi ging er een halen. Hoewel het bijna te mooi klinkt om waar te zijn, lijkt het erop dat het echt zo is gegaan. Dat hij eerder in Avignon was geweest en Sophie Calle en Isabelle Huppert in het publiek had gezien. Hij was net verhuisd en had nog niets op zijn tafel staan toen Calle hem later in Athene kwam opzoeken. Hij had een tafelkleed meegenomen. Haar maaltijd bestond uit orzo met garnalen, die hij zelf had gemaakt.

Dit soort kleine dingen laten niet alleen zien wat voor soort persoon Banushi is, maar ook hoe hij zijn werk doet. In zijn voorstellingen is er altijd eten aanwezig. In Ragada rolt hij deeg uit op het podium, in Taverna Miresia staat er echt eten op tafel, en aan het einde van Mami voert een zoon zijn moeder. Hij had samen met zijn vader een taverna in Albanië. Zijn moeder was kokkin. Die keuzes lijken niet te zijn gemaakt om symbolisch te zijn. Het is er gewoon.

Deze zomer zal hij in Venetië Ragada, Goodbye, Lindita en Taverna Miresia opvoeren, de hele trilogie die aan Mami voorafging. Het komt niet vaak voor dat je een heel traject op één festival kunt zien. Banushi lijkt zich niet al te veel aan te trekken van de vraag of de mensen in Venetië begrijpen wat ze zien. Hij is alweer bezig met iets nieuws. Hij zit zo vol ideeën dat hij zegt dat hij morgen al zou kunnen beginnen met repeteren.

Het interessante aan dit verhaal is hoe weinig drama erin zit. Er was geen grote doorbraak na jarenlang werk, noch een plotselinge ontdekking door een grote producent. Gewoon: een korte film die naar een festival werd gestuurd, daarna een vertoning in een hotelkamer, vervolgens het Nationaal Theater van Griekenland, daarna drie jaar lang uitverkochte voorstellingen, en daarna de hele wereld rond. Stap voor stap, zonder veel ophef. Dat past bij iemand die zegt dat hij nog steeds graag met de metro door Athene reist en naar huizen kijkt die hij niet wil huren, alleen maar om te zien hoe het licht erop valt.

Het is nog onduidelijk of de Zilveren Leeuw een groot verschil in zijn leven zal maken. Hij krijgt nu berichten van mensen die willen weten wat hij tijdens de uitreiking gaat dragen, wat hem aan het lachen maakt. Hij zegt dat hij voor het eerst in zijn leven iets mooiers zal aantrekken. Dat lijkt een kleinigheid voor iemand die altijd zijn eigen gang gaat.

Maar Claude is een AI, dus hij kan fouten maken. Controleer je antwoorden nogmaals.