Op de bovenste verdieping van de Brakke Grond in Amsterdam hangt een geur van koele lucht en nog iets anders dat je niet helemaal kunt benoemen. Misschien is het de mix van geluidsgolven en stilte. Op straat beneden rijden fietsers voorbij. Boven trilt een installatie in hetzelfde tempo als waarin ijs smelt. Het FIBER Festival is in mei 2026 weer van start gegaan.
Wat begon in de kelder van het inmiddels gesloten Trouw Amsterdam als een klein, uniek audiovisueel kunstexperiment, is uitgegroeid tot iets dat moeilijk in één zin te beschrijven is. Niet het grootste festival van de stad, zeker niet. Maar misschien wel het belangrijkste. FIBER weet elk jaar een dialoog op gang te brengen die je elders niet vaak tegenkomt: een dialoog zonder woorden, maar met geluid, materie en licht.
| Informatie | Details |
|---|---|
| Naam | FIBER Festival |
| Opgericht | Beginjaren 2010, eerste editie in Trouw Amsterdam |
| Editie 2026 | 11e editie |
| Locatie | Amsterdam (TILLATEC, Orgelpark, de Brakke Grond, murmur) |
| Festivaldata | 28–31 mei 2026 |
| Tentoonstellingsperiode | 22 mei – 20 juni 2026 |
| Thema 2026 | Fragile Forces |
| Organisatie | FIBER (Amsterdamse kunstorganisatie) |
| Partners | de Brakke Grond, STUK Leuven |
| Type | Interdisciplinair festival: audiovisuele kunst, muziek, symposium, workshops |
| Toegang tentoonstelling | Pay what you can |
Mensen, waaronder kunstenaars, wetenschappers en toeristen, proberen de klimaatcrisis op nieuwe manieren te begrijpen, terwijl het FIBER Festival steeds populairder wordt. Rapporten, grafieken en nieuwsberichten lijken niet langer voldoende. We hebben iets anders nodig. Een manier om het echt te voelen. Dit zijn precies de doelen die FIBER nu al elf edities lang nastreeft. Het thema voor dit jaar is „Fragile Forces“, dat als leidraad dient voor alles. Het klinkt tegenstrijdig, en dat is precies wat de bedenker bedoelde. De groep lijkt te zeggen dat kwetsbaarheid geen zwakte is, maar een kracht die ervoor zorgt dat je verbinding wilt maken met iets meer.
Meer in contact met de grond, de materie en het geluid. Van 22 tot en met 31 mei is ‘Fragile Terrains’ te zien in de Brakke Grond. De werken in deze tentoonstelling laten letterlijk zien hoe dit werkt. Robin Koek en Jean-Emmanuel Rosnet presenteren ‘De glace et d’eau’, een werk dat alleen te zien is op vertoon van een tijdslotkaartje. Het is alsof het feit dat je het werk kunt zien op zich al waardevol en tijdelijk is.
Een soortgelijke gedachtegang loopt door zowel ‘Garden of Mnemonics’ van Sunjoo Lee als ‘What the Stone Retains from the Living’ van Anaïs Lossouarn. Steen als herinnering. Water als brug. Dit zijn geen allegorieën voor de klimaatcrisis; het zijn echte dingen die laten zien hoe de zaken veranderen. Ze zijn anders, en dat verschil is belangrijk.
FIBER onderscheidt zich van veel andere klimaattentoonstellingen doordat het nooit belerend wordt. Er zijn geen teksten over CO₂-uitstoot. Er zijn geen grafieken of diagrammen. In plaats daarvan maakte Aldo Brinkhoff een installatie genaamd ‘Thixocymatics’, die de grens tussen vloeibaar en vast onderzoekt. Het is een directe verwijzing naar permafrost en smeltende grond, maar het hoeft niet zo genoemd te worden. Als je ernaar kijkt, ervaar je iets wat met woorden niet te verklaren valt.
Op dezelfde manier kunnen wetenschappers en kunstenaars samenwerken op een festival als dit. Niet door samen artikelen te schrijven, maar door het erover eens te zijn dat feiten alleen niet voldoende zijn om dingen te verklaren. Het weer is al heel lang een raadsel voor wetenschappers. Mensen zijn de cijfers beu, dus de vraag is hoe je die boodschap bij hen kunt overbrengen. Dit probleem kun je niet oplossen met FIBER, maar het biedt wel een ruimte.
Mensen die nadenken en dingen maken, komen op 29 en 30 mei bijeen tijdens het symposium om aan deze vraagstukken te werken. Niet in de zin van activisme, hoewel dat er zeker ook is, maar als een oprechte poging om na te denken. Wat doet kunst dat de wetenschap niet doet? Vraag 2: Wat mist kunst wanneer ze zich afscheidt van de feiten? Dit is een moeilijke vraag zonder eenvoudig antwoord, en FIBER lijkt er ook geen antwoord op te willen geven. Als je hen iets wilt vragen, moet je dat doen terwijl je door een zaal vol lawaai loopt.
Het bijzondere aan FIBER is dat het elk jaar terugkomt en steeds duidelijker lijkt te worden over wat het wil zijn. Niet groter, maar diepgaander. In onze cultuur worden festivals vaak steeds groter, totdat ze een deel van hun unieke karakter verliezen. FIBER lijkt zich bewust te zijn van die valkuil en probeert die te vermijden. We weten niet of dat zo zal blijven, maar voorlopig staat het rammelen van een ketting in een Amsterdamse hal voor iets dat veel groter is dan het festival zelf.
