In de centrale hal van het Wereldmuseum aan de Linnaeusstraat, terwijl kunstenaars en genodigden binnenkomen voor de openingsavond, is er een moment waarop de plek bijna logisch lijkt. Een museum dat terugblikt op de koloniale tijd. Een festival dat ons doet nadenken over de dingen die we achterlaten. Die combinatie is niet toevallig tot stand gekomen.
Het 14e Amsterdam Light Festival ging eind november 2025 van start met als thema ‘Legacy’. Het klinkt misschien serieuzer dan het is, maar het festival is eigenlijk verrassend toegankelijk. De kunstwerken zweven niet zomaar in de lucht als abstracte lichtobjecten; ze zijn ingebed in de stad zelf. De grachten fungeren als spiegels ervan. Ze worden omlijst door de bruggen. Amsterdam werkt gewoon als één geheel.
| Informatie | Details |
|---|---|
| Evenement | Amsterdam Light Festival — Editie 14 |
| Thema | Legacy / Nalatenschap |
| Locatie | Amsterdamse grachten, stadscentrum |
| Periode | 27 november 2025 – 18 januari 2026 |
| Aantal kunstwerken | 27 werken van 23 kunstenaars |
| Opening | Wereldmuseum Amsterdam, Linnaeusstraat |
| Organisatie | Culturele ANBI-stichting |
| Directeur-bestuurder | Dago Houben |
| Lead Curator | Pam Toonen |
| Toegankelijkheid | Vrij toegankelijk (ook betaalde bootrondvaarten) |
| Belevingsopties | Varen, wandelen, fietsen |
Burgemeester Femke Halsema, die het festival ondersteunt, sprak tijdens de opening over Spinoza. Spinoza noemde Amsterdam ooit de stad van de Verlichting. Dat is een mooie gedachte, ook al hebben de Amsterdammers het al vaker gehoord. Maar er zit een kern van waarheid in. Als het in november vroeg donker wordt en de straatlantaarns niet genoeg lijken te zijn, doet dit festival iets wat moeilijk uit te leggen is. In deze tijd van het jaar maakt het de stad een betere plek om te wonen.
Twintig kunstenaars uit de hele wereld hebben meer dan een jaar aan hun projecten gewerkt. Elk project was gericht op een andere plek langs het water. Je voelt dat het proces speciaal voor jou is gemaakt. Een Chinese kunstenaar maakte speciaal voor het World Museum een interactief werk met de titel „een knoop die je strakker of losser kunt trekken“. Mensen vinden het leuk, maar staan er niet bij stil hoe moeilijk het was om het te maken. Zoals directeur Marieke van Bommel het verwoordde: het werk maakt je er deel van. Dat woord geeft me een ongemakkelijk gevoel, en dat is waarschijnlijk precies waarom het de juiste is.
Hoofdcurator Pam Toonen zei dat het festival een openbare ruimte was voor makers. Elk kunstwerk moet bestand zijn tegen de weersomstandigheden en een betekenis hebben voor de plek waar het is gemaakt. Dat stelt andere eisen dan een installatie in een galerie. De kunst moet bij de stad passen, niet ertegenin gaan. Misschien is dit wel wat editie 14 anders maakt dan de andere: het thema is bedoeld om echt aan te slaan, niet alleen als mooie achtergrond, maar als iets wat je voelt terwijl je langs de jachthaven loopt.
Het woord ‘erfenis’ kan op veel verschillende manieren worden gebruikt. De kunstwerken variëren van grote historische gebeurtenissen tot recepten die van grootmoeder op kleindochter worden doorgegeven. Dat maakt het festival toegankelijker voor iedereen dan het op het eerste gezicht lijkt. Halsema zei dat het een van de meest democratische kunsttentoonstellingen in de stad was, omdat het voor iedereen toegankelijk was en zich uitstrekte over openbare ruimtes. Een organisatie die meer dan driekwart van haar inkomsten haalt uit kaartverkoop, donaties en samenwerkingsverbanden, heeft het behoorlijk goed gedaan.
Er is ook een praktische kant. Het 6,5 kilometer lange parcours slingert zich vanaf het Centraal Station naar het beginpunt, langs de Nieuwe Herengracht en vervolgens weer langs de Herengracht. Je kunt hetzelfde parcours afleggen op de fiets of per boot. Elke dag van 16.30 uur tot 22.00 of 23.00 uur wordt de kunst verlicht. Je loopt niet van zaal naar zaal zoals in een museum. Het lijkt meer op een stadswandeling waarbij de stad zelf de achtergrond vormt.
Dat gezegd hebbende, is het nog te vroeg om te zeggen of de 14e editie de meest succesvolle tot nu toe zal worden. Maar er is iets ontroerends aan de manier waarop het thema, de omgeving en het tijdstip samenwerken. Amsterdam is een stad die in het verleden leeft en niet altijd weet hoe ze los moet laten. Die vraag aan de orde stellen tijdens een festival aan de grachten midden in de winter is misschien precies wat openbare kunst hoort te doen: een gesprek op gang brengen dat pas eindigt als de lichten weer uitgaan.
