Author: Otis Walton

Soms ga je naar het theater en blijft er iets bij je hangen, niet het decor of het script. Het gevoel dat er nog iets anders aan de hand is. Tijdens het ITS Festival Amsterdam van dit jaar was er één avond die anders aanvoelde. De reden daarvoor lag in een systeem dat niemand in het publiek rechtstreeks had uitgenodigd. Het ITS Festival is al jarenlang een plek waar nieuwe theatermakers uit heel Europa zich kunnen ontplooien. Dit seizoen trok het professionals uit de hele wereld aan. Bekende theatermensen kwamen kijken, studenten kwamen luisteren en critici kwamen klaar om hun…

Begin juli ruikt Avignon naar door de zon verwarmde stenen, espresso en nieuwe affiches. Op straathoeken delen acteurs flyers uit. De organisatoren van de voorstellingen zijn voortdurend in de weer, met gedrukte programma’s in de hand. En ergens in het Cloître Saint-Louis, een voormalig klooster dat nu dienst doet als conferentiecentrum, praten beleidsmakers en theatermakers over iets wat niet op het podium te zien is: de toekomst van Europa als culturele kracht. Veel mensen zien het Festival d’Avignon vooral als een kunstevenement. Dat klopt, maar het is ook meer dan dat. Na een paar dagen besef je dat het festival…

In de laatste week van juni zou iedereen die door Amsterdam liep wel iets hebben opgemerkt. Niets bijzonders. Er waren alleen maar studenten met scripts onder de arm, programmeurs die van hot naar her renden, en mensen die niet wisten wat ze konden verwachten. Dat was het ITS Festival. Er hing een vleugje twijfel in de lucht, wat waarschijnlijk het meest oprechte was dat het traditionele theater in jaren te bieden had. De oude manier van theater maken is dood. Dat klinkt harder dan het bedoeld was, maar het heeft geen zin om het mooier voor te stellen dan het…

Op een dinsdagochtend begin juni staat een man met een klembord in het Amstelpark en kijkt naar een leeg stuk gras. Hij loopt er een paar keer omheen, schrijft iets op en kijkt er dan weer naar. Over vier dagen moet hier een podium van vijftien bij twaalf meter staan. Er worden generatoren, lichtmasten en een geluidsinstallatie aangevoerd die geschikt is voor 3.000 mensen. De ondergrondse kabels van een irrigatiesysteem waarvan niemand de ligging in kaart heeft gebracht, liggen ook ergens in dat veld. Zo begint de echte zomer in Amsterdam. Niet met het voorprogramma of de persfoto’s, maar met…

In het theater merk je soms dat er iets is veranderd, maar niet op het podium. Op theaterfestivals zoals Avignon en het Berliner Theatertreffen een paar jaar geleden keken mensen heen en weer tussen de acteurs en een geschreven script. Hoewel die boekjes handig waren, leidden ze je aandacht steeds weer af van de voorstelling. Nu is dat anders. Steeds meer Europese theaterfestivals maken gebruik van systemen waarmee toeschouwers via een oortje of een app naar een livevertaling kunnen luisteren, vrijwel gelijktijdig met de gesproken dialoog op het podium. De vertraging is heel klein en valt niet altijd op. Het…

Het is iets bijzonders om een toneelstuk te zien dat in Parijs begon en weken later in Amsterdam eindigt. Het publiek ziet de lichten, geluiden en bewegingen waaruit de hele voorstelling bestaat. Niemand ziet de rij vrachtwagens, de planners, de tolhuisjes en de dienstregelingen die daaraan voorafgingen. En misschien is dat wel precies de reden waarom deze logistieke kant van de zaak niet veel aandacht krijgt. Al jaren is de route tussen Parijs en Amsterdam een van de drukste in Europa als het gaat om het samenbrengen van kunstenaars uit verschillende landen. Dit geldt niet alleen voor toneelstukken, maar ook…

Midden in de zomer zie je een veld vol mensen, podiumverlichting die vervaagt tegen de nachtelijke hemel, en, ver weg, een server die alles in kaart heeft gebracht: wat voor soort ticket je hebt gekocht, wanneer je het hebt gekocht, hoeveel je ervoor hebt betaald, en of de organisator er genoeg aan heeft verdiend. Het festival heeft nog steeds een romantische uitstraling, maar achter de schermen is er veel veranderd. Het is al jaren geleden dat festivalorganisatoren met data werkten, maar de laatste jaren is het een volwaardige functie geworden. Ticketwebsites verzamelen veel gegevens over wat mensen doen wanneer ze…

Dit jaar gebeurt er iets heel interessants in de podiumkunsten. Edinburgh, de hoofdstad van Schotland, is niet langer zo onbetwist het centrum van het onafhankelijke theater als het vroeger was. Elk jaar in augustus verandert Edinburgh in een bruisend theatercentrum. Aan de andere kant ontstaat er in Amsterdam iets dat misschien niet zo groot is, maar in de kern veel sterker aanvoelt. Het Edinburgh Festival Fringe bestaat al sinds 1947, toen acht verschillende theatergezelschappen besloten om naast het grote Edinburgh International Festival hun eigen evenementen te organiseren. Wat begon als een rebelse daad in de marge van de samenleving, groeide…

Het is een heel interessant schouwspel om te zien hoe in een theaterzaal de lichten langzaam doven terwijl iedereen zijn adem inhoudt. Buiten die muren is de wereld druk in beweging, staan telefoons vol met meldingen en wordt jongeren voortdurend verteld wat ze moeten doen. Maar hier heerst even stilte, in die paar vierkante meter duisternis voordat het doek opgaat. Misschien is dat precies wat een vermoeide generatie nodig heeft. De cijfers zijn niet te negeren. In 2023 deed Deloitte onderzoek waaruit bleek dat 40% van de jongeren uit Generatie Z te maken heeft met tekenen van een burn-out. Bijna…

Op het Amsterdam Dance Event is er iets veranderd. Niet op een opzichtige manier of van de ene op de andere dag. Het is meer een langzame verschuiving, het soort dat je pas opmerkt als je er middenin zit, om 02.15 uur ’s nachts, op een plek die zowel een club als een theater is. De belichting doet niet wat je ervan verwacht. Er speelt meer mee bij de artiest dan alleen de muziek. En je begint je af te vragen: is dit nog steeds een feest, of ben ik per ongeluk in een performance terechtgekomen? ADE begon in 1996…