Waarom het Lowlands Festival in Biddinghuizen nog altijd de ultieme rite de passage is voor de Nederlandse jeugd

Elk derde weekend van augustus gebeuren er vreemde dingen in de Flevopolder. Veel jonge Nederlanders kopen dure treinkaartjes om naar Dronten te gaan en zetten hun tenten op op een stuk land dat de rest van het jaar niet bepaald romantisch aandoet. Ze blijven daar drie dagen. Regen, modder en lange rijen voor het toilet. Toch komen ze terug. Jaar na jaar, generatie na generatie.

Als het om Nederland gaat, is Lowlands al lang niet meer zomaar een festival. Het is echt een groot ding geworden. Het laat zien dat je hebt geprobeerd erbij te horen of dat je ergens thuishoort. Als je voor de eerste keer gaat, voel je je vaak bang en onzeker. De tweede keer ben je er zeker van. De derde keer heb je het gevoel dat je het al die tijd al kende.

Dit alles begon in 1993, toen Mojo Concerts en Loc7000 in de Flevopolder een festival opzetten dat ze vergeleken met de grote festivals. Voor 75 gulden kon je het hele weekend doorbrengen met optredens van Iggy Pop, Rage Against the Machine en de Smashing Pumpkins. Maar wat mensen zich het meest herinnerden, was de sfeer. In het nieuws werd destijds gesproken over een „clubsfeer“, en dat is een sleutelwoord. Lowlands voelde altijd klein aan, ook al was het dat niet.

Het ging nooit alleen om muziek en bier. Vanaf het begin keken de organisatoren naar oudere, vreemdere modellen voor ideeën. In het begin van de jaren tachtig zette het psychedelische festival Pandora’s Music Box uit Rotterdam acteurs tussen het publiek om het verschil tussen optreden en het echte leven te vervagen. Die geest is bij Lowlands nog steeds aanwezig. Op het terrein loop je langs een cabaret, een bioscoop en een universitair programma over politiek of het milieu. Middenin dit alles speelt iemand in een donkere tent muziek die je nog nooit eerder hebt gehoord. Het kan zijn dat je het niet leuk vindt. Maar misschien kom je er ook achter dat je dit al jaren hebt gemist zonder dat je het doorhad.

Wat Lowlands onderscheidt van andere grote festivals, is dat het zijn publiek nooit volledig heeft opgeofferd aan het commerciële, ook al zijn de ticketprijzen in dertig jaar tijd gestegen van 75 gulden naar 300 euro. Er is een duidelijke spanning tussen de festivalcultuur die het wil zijn en de manier waarop het nu geld verdient. Eric van Eerdenburg, die het festival leidt, zei ooit dat zijn publiek bestaat uit kenners, fans en mensen die er gewoon bij willen horen. Dat is een heel duidelijk verschil. Het is moeilijk te zeggen wie wie is binnen deze drie groepen op Lowlands, omdat ze elke dag met elkaar optrekken.

Jarenlang is de gemiddelde leeftijd van een Lowlands-bezoeker rond de 23 gebleven. Daar verandert niets aan. Al bijna 30 jaar draait het festival om die periode in iemands leven waarin alles nog mogelijk is: school, vrienden, identiteit en smaak. Hierdoor staan mensen open voor wat Lowlands te bieden heeft. Daar ontmoet je mensen die je op geen enkele andere manier zou hebben ontmoet. Je eet niet goed, slaapt niet goed en stopt niet te lang met dansen. Toch klinkt het, zoals je er nu over praat, als het beste weekend van het jaar.

In Nederland hebben mensen een soort gedeelde herinnering aan Lowlands opgebouwd die door de jaren heen goed stand heeft gehouden. Bij de derde editie in 1995 waren er 25.000 mensen en 100 bands, en het was uitverkocht. Mensen die erbij waren, praten er op feestjes nog steeds over. Toen het in 2011 weer van start ging, was het binnen twee uur uitverkocht zonder dat er ook maar één artiest was aangekondigd. Tijdens de twee jaren zonder festival (2020 en 2021) werd pas echt duidelijk wat er gemist werd. Het is nog steeds onmogelijk om met zekerheid te zeggen of het festival die stilte heeft doorbroken, maar het probeert het wel.

In Biddinghuizen ontstaat elk jaar een tijdelijke stad. Er waren twaalf podia, rijen tenten en wat leek op een gemeenschap op een groot stuk landbouwgrond. Dat gevoel van gemeenschap zou wel eens kunnen zijn wat Lowlands echt te bieden heeft. Niet de hoofdact op het Alpha-podium. Niet de bioscoop in de Echo-tent. Het gevoel dat jij en 50.000 andere mensen deel uitmaken van iets dat groter is dan de som der delen van het programma.

We zullen moeten afwachten of het festival de Nederlandse jeugdcultuur blijft vormgeven. Er zijn tegenwoordig veel buitenlandse festivals en de ticketprijzen zijn hoog. De vraag is of elke nieuwe generatie bereid is 300 euro te betalen voor drie dagen in de polder. Maar zolang er jongeren zijn die voor het eerst alleen op reis gaan, hun eerste grote concert bijwonen en de hele nacht opblijven met tienduizenden onbekenden op een veld, zal Lowlands deel uitmaken van dat verhaal. Dat is de stijl van het evenement. Je kunt nergens anders zoiets vinden, maar het is onvervangbaar.