Er zijn theatergezelschappen die lange verhalen vertellen. En dan is er FC Bergman, dat grote werelden creëert. In letterlijke zin, niet figuurlijk. Een heel bos op het podium. Een zwembad dat echt werkt in een theater. Het publiek kan de vier verdiepingen tellende toren van alle vier de kanten bekijken. Het Antwerpse collectief heeft in bijna twintig jaar een reputatie opgebouwd die moeilijk te beschrijven is. Je voelt het zodra je een van hun voorstellingen binnenstapt.
De eerste acteurs die samenwerkten waren Stef Aerts, Joé Agemans, Thomas Verstraeten, Marie Vinck, Bart Hollanders en Matteo Simoni. In 2008 kozen ze ervoor om samen theater te maken. Geen groot plan of intentieverklaring. Aerts zegt zelf dat het gewoon een gedeelde taal was die er al was. Hoewel er niet veel middelen waren, was die eerste productie al erg groots. Er is iets opmerkelijks aan dat ontstaan: dat de schaal nooit het gevolg was van een groeiend budget, maar van een instinct dat er altijd al was. Waarom bouwt FC Bergman zijn decors zoals ze dat doen? Dat is wat hen uniek maakt.
| Naam | FC Bergman |
|---|---|
| Type | Theatercollectief |
| Opgericht | 2008, Antwerpen |
| Kernleden (huidige) | Stef Aerts, Marie Vinck, Joé Agemans, Thomas Verstraeten |
| Thuisbasis | Toneelhuis, Bourla Theater, Antwerpen |
| Verbonden aan Toneelhuis | Sinds 2013 |
| Bekende producties | 300 el x 50 el x 30 el, Het land Nod, The Sheep Song, Van den vos |
| Prijzen | Jonge Theaterprijs 2009, Zilveren Leeuw Biënnale van Venetië 2023 |
| Internationale tournees | Griekenland, Frankrijk, Duitsland, VS, Australië en meer |
| Stijl | Woordeloos, visueel, grootschalig, locatiegebonden |
De monumentale ruimtes zijn niet zomaar een spektakel omwille van het spektakel. Ze vormen een taal. De titel van de film, 300 el x 50 el x 30 el, verwijst naar de afmetingen van de ark van Noach in de Bijbel. De film toont een dorpsscène terwijl de zondvloed nadert. Het publiek is stil. Er wordt geen woord gesproken. Toch weet je altijd wat er op het spel staat. De voorstelling werd in 2022 door The New York Times uitgeroepen tot een van de beste in de theatergeschiedenis. De krant noemde haar ambitieus. Dat is misschien niet het hele verhaal.
Marie Vinck verwoordde het als volgt: FC Bergman vertelt altijd hetzelfde verhaal. Veel mensen proberen het leven op een te krappe manier te vatten, waardoor ze het juist nog meer uit het oog verliezen. Als je het zo zegt, klinkt het vrij eenvoudig. Maar op het podium wordt dat thema iets wat je kunt voelen: ruimtes die te groot zijn, stiltes die te stil zijn, en beelden die je nog lang bijblijven nadat je het theater hebt verlaten.
De keuze van de locaties is dus op een onlosmakelijke manier verbonden met de inhoud. FC Bergman heeft opgetreden in lege hangars, de Antwerpse Beurs en pakhuizen buiten de stad. Aerts geeft heel nuttig advies: leer de plek kennen, laat je erdoor inspireren en breng er niet te veel elementen van buitenaf in. Gebruik wat je al hebt om er plezier aan te beleven. Dat lijkt misschien een kleinigheid voor een gezelschap dat bossen en zwembaden op het podium zet, maar het is precies wat die decors zo echt doet aanvoelen. Ze hebben altijd iets om op te staan.
FC Bergman won in 2023 de Zilveren Leeuw op de Biënnale van Venetië. Dit is een van de meest prestigieuze theaterprijzen ter wereld. Hun productie van „Het land Nod“, die ze al een tijdje niet meer hadden opgevoerd, mocht daarheen. Wat de makers van de voorstelling verraste, was dat juist deze voorstelling de prijs won. Het klonk alsof ze zich vereerd voelden, maar het ook een beetje vreemd vonden. Die reactie is mooi. Zelfs na alles wat ze hebben gedaan, komt de lof nog steeds als een verrassing.
Het zou makkelijk zijn om te zeggen dat FC Bergman een theatergezelschap is dat de grenzen van het mogelijke verlegt. Maar dat is precies het soort uitspraak dat ze zelf waarschijnlijk zouden afdoen als clichés. In plaats daarvan proberen ze iets te zeggen over wat het betekent om mens te zijn, wat tegelijkertijd zowel makkelijker als moeilijker is.
Het gaat over alleen zijn, de controle verliezen en niet in staat zijn om grotere krachten tegen te houden. Natuurlijk doen ze dit op plekken die zo groot zijn dat je je er als toeschouwer klein in voelt. Dat geldt of het nu gaat om een bos, een zwembad of een dorp dat op water wacht. Het wordt altijd gebruikt om mensen te helpen. Dat is misschien wel het meest interessante aan FC Bergman. Dit is belangrijker dan hoe groot ze denken dat het is.
