Rond 2017 leek men in de Nederlandse theaterwereld te denken dat Marcus Azzini precies de juiste persoon op het juiste moment was. Bij Toneelgroep Oostpool had hij laten zien dat theater niet groot en luidruchtig hoeft te zijn om belangrijk te zijn. De voorstellingen die hij regisseerde vroegen veel aandacht en bijna geen lawaai, en het publiek deed wat hij vroeg.
Het was dan ook logisch dat hij de nieuwe artistiek directeur van het International Theatre School Festival werd toen dat bekend werd gemaakt. Iemand die subtiliteit hoog in het vaandel heeft staan, afgestudeerden een podium wil bieden zonder er een groot spektakel van te maken, en de toneelschool ziet als een beginpunt in plaats van een eindpunt.
Het was voor Azzini niet genoeg om alleen maar een programma voor ITS samen te stellen. Zijn zogenaamde „avontuurlijke reeks“ in het International Theater Amsterdam bestond uit korte festivalvoorstellingen waarmee hij al eerder had geëxperimenteerd. Later werden die voorstellingen gebundeld in ‘Allemaal Mensen’, een avondvullende voorstelling die liet zien hoe hij dacht over het tot interactie brengen van mensen op het podium en in het publiek. Zijn aanpak was eerlijk, en hij probeerde het theater niet groter te maken dan het is.
| Keys | Values |
|---|---|
| Naam | Marcus Azzini |
| Geboortejaar | 1971 |
| Nationaliteit | Braziliaans-Nederlands |
| Beroep | Toneelregisseur, artistiek directeur |
| Bekend van | Toneelgroep Oostpool (Arnhem), ITS Festival |
| Periode bij Oostpool | 2008–2020 |
| Periode bij ITS | 2017–2020 |
| Opvolger bij ITS | John de Weerd & Nicole van Vessum (waarnemend) |
| Vertrek ITS | Juni 2020 (vervroegd) |
| Vertrek Oostpool | Definitief januari 2021 |
Er bestaat altijd een kans dat festivals als het ITS te comfortabel worden. Jonge kunstenaars laten hun werk zien, jury’s kiezen winnaars, en het jaar daarop begint het allemaal weer van voren af aan. Azzini leek iets anders te willen doen. Hij sprak over hoe moeilijk het tegenwoordig is om te luisteren, hoe het publiek voortdurend verandert en hoe thema’s hun belang kunnen verliezen nog voordat de première plaatsvindt. Dat is geen klaagzang; het is een nuchtere constatering van iemand die theater serieus neemt als een manier om met mensen in gesprek te gaan.
Uiteindelijk werd zijn verblijf op het festival korter dan gepland. In juni 2020 nam Azzini ontslag bij zowel Oostpool als ITS. Dit was tijdens een coronacrisis die het culturele leven al op zijn kop had gezet. Dit was ook de echte reden waarom er een tweede onderzoek kwam naar wangedrag bij Oostpool. Op dat moment werkte het festival nog aan een aangepaste versie voor de afstudeerklas van dat jaar, met tieners en jongvolwassenen die vanwege de pandemie hun afstudeerpresentaties zouden kunnen missen. In die context was het afscheid des te pijnlijker. John de Weerd en Nicole van Vessum namen het werk over, wat ze deden in een jaar dat niemand had zien aankomen.
Wat blijft, is een enigszins gemengd gevoel over wat Azzini bij ITS wilde opbouwen. Het doel was duidelijk: een festival dat de afstudeerklas serieus nam en hen nieuwe dingen liet proberen zonder dat ze daarbij te cool overkwamen. Of die koers daadwerkelijk gepland was of niet, is moeilijk af te leiden uit de feiten rond zijn vertrek. Hierdoor is het moeilijk om zijn festivalvisie alleen op basis van kunst te beoordelen, maar die visie verdwijnt niet.
Het is wellicht veelzeggend dat hij in zijn eerste interview na zijn vertrek bij Oostpool in 2022 nog steeds sprak over dialoog en consequenties. Niet als iemand die geen pijn voelt, maar als iemand die niet wil ontkennen hoe ingewikkeld het is. In de geschiedenis van het festival weten we nog steeds niet of dat ook geldt voor zijn nalatenschap bij ITS. Als er al sprake was van een revolutie in nuance, dan is die halverwege tot stilstand gekomen. Maar het verlangen ernaar was echt.
