Er is iets aan een DI-RECT-show op een warme avond eind juni dat zich moeilijk laat omschrijven. De lucht hangt zwaar over een festivalterrein ergens in Nederland, plastic bekertjes liggen verspreid over het gras en de eerste akkoorden van een nummer dat je al tientallen keren hebt gehoord, snijden door het lawaai van de menigte heen, zoals altijd. Niets is veranderd. Alles werkt nog steeds. Het is een truc die maar weinig bands een kwart eeuw lang volhouden, en DI-RECT doet het zo onopvallend, zo consistent, dat de meeste mensen zich niet meer afvragen hoe.
De band werd in 1999 in Den Haag opgericht, toen de Nederlandse rock nog de sporen droeg van de gitaarmuziek uit de jaren negentig en niemand iets streamde. Jamie Westland op drums, Spike van Zoest op zang, en een wisselende groep medewerkers die uiteindelijk een vaste bezetting vormden. Vergeleken met latere releases waren hun vroege platen ruwer en minder gepolijst, meer neigend naar alternatieve rock. Maar ergens onderweg vond DI-RECT een geluid dat het midden hield tussen rauwe energie en iets warmers, meer soulvols. Nummers als “All The Way”, met zijn intro van strijkkwartet en rhythm-blues-ondertoon, lieten een band zien die bereid was om naar verfijning te streven zonder daarbij de moed te verliezen.
Wat hun lange bestaan zo bijzonder maakt, is echter niet alleen de muziek. Veel Nederlandse bands hebben goede nummers geschreven en zijn vervolgens verdwenen. DI-RECT heeft standgehouden omdat ze een begrip hadden van herhaling dat de meeste muzikanten negeren of waar ze bang voor zijn. Dezelfde nummers spelen, terugkeren naar dezelfde festivals, jaar na jaar hetzelfde publiek begroeten – het klinkt als een recept voor irrelevantie. Maar er bestaat een vorm van herhaling die verdiept in plaats van afvlakt, en DI-RECT lijkt die bijna instinctief te hebben gevonden. Elk optreden draagt de herinnering aan de voorgaande met zich mee, waardoor de betekenis gelaagd wordt zoals een veelgelezen roman bij de vijfde keer lezen nieuwe zinnen onthult.
Dit is echt terug te zien in hun live-reputatie. Iedereen die een DI-RECT-optreden voor duizenden mensen op een Nederlands festival heeft meegemaakt, kan getuigen van het gevoel van collectieve herkenning dat door het publiek stroomt. Dit komt niet doordat de band spectaculair optreedt met vuurwerk, maar eerder doordat ze de belangrijkste reden voor het publiek om te komen spelen waarmaken. Er is geen sprake van pretentieuze vernieuwing. Geen onhandige uitstapjes naar hiphop-samenwerkingen of elektronische producties. Het is gewoon een rockband die rocknummers met overtuiging speelt en een publiek dat die oprechtheid waardeert met een loyaliteit die je buiten de voetbalwereld zelden aantreft.
Het is gemakkelijk om vergelijkingen te trekken met bands als Counting Crows of The National, wiens carrières gebouwd zijn op emotionele consistentie in plaats van voortdurende vernieuwing. DI-RECT vult echter een smallere culturele niche. Ze zijn op een belangrijke manier Nederlands, gevormd door een land dat klein genoeg is voor een band om zowel bekend als toegankelijk te zijn, en geworteld in een muziekscene die altijd directheid en authenticiteit boven spektakel heeft gesteld. Spike van Zoest is geen stadiongod. Een van de dingen die hem aantrekkelijk maakt, is dat je hem zomaar in een café in Scheveningen kunt tegenkomen.
De esthetiek van de band werd treffend vastgelegd in hun video voor “All The Way”, die werd opgenomen in het Paushuize in Utrecht. Het gebouw werd oorspronkelijk in 1517 in opdracht van de enige Nederlandse paus gebouwd en is opgetrokken op de resten van een middeleeuws bordeel. Klassiek, visueel rijk, enigszins duister en nooit pretentieus. Regisseur Roald Jansen had het idee aan andere artiesten voorgelegd, maar die verwierpen het vanwege de onheilspellende ondertoon. DI-RECT zei meteen ja. Die ondertoon is terug te vinden in alles wat ze doen, inclusief hun bereidheid om samenwerkingspartners te vertrouwen en ongemak te omarmen zonder een show op te voeren.
Het is moeilijk te voorspellen of ze over tien jaar nog steeds op festivals zullen spelen. Lichamen verouderen, smaken veranderen en er komen voortdurend nieuwe stemmen op in de Nederlandse muziekscene. Maar als je ze ziet spelen op een van die zware zomeravonden, heb je het gevoel dat DI-RECT het enige spel dat er echt toe doet al gewonnen heeft. Ze hebben hun publiek en hun sound gevonden en zijn blijven optreden. Herhaling, mits zorgvuldig uitgevoerd, houdt op herhaling te zijn. Het wordt een ritueel. Bovendien vervaagt een ritueel nooit, in tegenstelling tot nieuwigheid.
