Deze festivalzomer heeft iets speciaals. Het was niet de gebruikelijke mix van zonnebrandcrème, bier en plezier; het was iets zwaarder. Je voelt een spanning die je niet helemaal kunt benoemen wanneer een artiest het podium opkomt en even pauzeert voordat hij begint. Of er geen moment over nadenkt. Dat is precies de bedoeling.
Het Theaterfestival Boulevard, dat dit jaar van 6 tot en met 16 augustus in ’s-Hertogenbosch wordt gehouden, staat al sinds jaar en dag bekend als een festival dat veel waarde hecht aan het verbinden van mensen. „Van amen tot saamhorigheid“, zo formuleren ze het. Maar 2026 stelt die overtuiging op de proef op manieren die de organisatie waarschijnlijk niet had verwacht toen ze die zin destijds bedachten. De vraag is simpel, maar niet eenvoudig te beantwoorden: kan een festival dat saamhorigheid bevordert ook politiek zijn zonder zijn saamhorigheidsgeest te verliezen?
| Festivalinformatie | Details |
|---|---|
| Naam | Theaterfestival Boulevard |
| Locatie | ‘s-Hertogenbosch, Nederland |
| Editie 2026 | 6 t/m 16 augustus 2026 |
| Opgericht | 1985 |
| Type | Internationaal podiumkunstenfestival |
| Programmering | Theater, dans, muziek, beeldende kunst |
| Missie | Kunst als verbindend middel tussen mensen |
| Bijzonderheid 2026 | Toenemende politieke lading in programmering en publiek debat |
| Kernwaarden | Inclusie, duurzaamheid, meerstemmigheid, ontmoeting |
Het zou gemakkelijk zijn om te denken dat dit een typisch Nederlands probleem is, maar dat zou te gemakkelijk zijn. Uit een opiniepeiling van het EenVandaag-Opiniepanel onder meer dan 5.000 festivalgangers in juli 2025 bleek dat 70% van die mensen vindt dat politieke boodschappen helemaal niet thuishoren op festivals. Ze gaan erheen om te ontspannen en even het gevoel te hebben dat de wereld kleiner is dan de tent waarin ze zich bevinden. Dat is begrijpelijk. Maar.
In de dans- en theaterwereld wordt al een tijdje over deze kwestie nagedacht. Annette Embrechts, een bekende theatercritica, schreef in haar ‘State of the Dance’ voor de Nederlandse Dansdagen dat protest in de dans ver achterbleef bij wat er in het theater gebeurde. Theatergezelschappen lieten van zich horen en tijdens het applaus projecteerden ze soms de Palestijnse vlag. Danspodia daarentegen bleven grotendeels stil. Mensen durfden niet hardop te vragen: „Waarom?”, totdat Embrechts het deed. Zelf gaf ze geen duidelijk antwoord.
Dat zegt misschien alles. De stilte was het meest voelbaar tijdens het Holland Dance Festival in februari 2024. Na een voorstelling van het Nederlands Dans Theater toonde theaterregisseur Simon McBurney een keffiyeh. De reacties van het publiek liepen uiteen. Sponsors waren woedend en diplomaten verlieten de zaal. De dans ging gewoon door, zowel letterlijk als figuurlijk. Maar dat beeld is me bijgebleven.
Het Boulevard Festival bevindt zich nu midden in al die spanning. Zoals de missie luidt, presenteert het festival werk dat „de zintuigen prikkelt“ en „nieuwe inzichten opent“. Dat klinkt mooi en tegelijkertijd een beetje vaag. Maar op dit moment heeft de Amerikaanse investeringsmaatschappij KKR, die banden heeft met projecten op het gebied van fossiele brandstoffen en wapens, geld gestoken in een aantal Nederlandse festivals, en artiesten zeggen optredens af uit protest. Neutraal blijven is een politieke keuze geworden. Net als zwijgen.
Er is iets interessants aan de manier waarop dit debat verloopt. Jongere festivalgangers staan veel minder afwijzend tegenover politieke uitingen op het podium. Meer dan de helft van de festivalgangers onder de 35 vindt nog steeds dat er op festivals niet over politiek gesproken moet worden, maar bijna de helft staat er wel voor open. Dat is geen kleine groep mensen. Die generatie bekijkt kunst en maatschappij op een andere manier – als twee kanten van dezelfde medaille, niet als tegenpolen.
Het lijkt er dus op dat het Boulevard Festival dit jaar niet zozeer kiest voor radicale uitspraken, maar dat de situatie hen in die richting duwt. De artiesten die ze boeken, brengen hun overtuigingen mee het podium op. Mensen die er naartoe gaan, zijn uitgesprokener en sluiten zich minder snel af van de buitenwereld. En een sector die wil dat meer stemmen worden gehoord – een van de kernwaarden van Boulevard zelf – kan niet selectief zijn in welke stemmen er wel en welke er niet gehoord mogen worden.
We weten nog steeds niet wat dat betekent voor de editie in augustus. Eén ding is zeker: dit festival zal, misschien zelfs meer dan in het verleden, een weerspiegeling zijn van iets groters. Niet omdat de programmeurs iets groots hebben gezegd. Maar juist omdat de tijd het niet toelaat om tijdens feestelijkheden stil te zitten. Je zou ook kunnen zeggen dat dat kunst is.
