Als je in juli door Avignon loopt, is er iets vreemds aan de hand. De straten zijn broeierig. De lucht hangt zwaar boven de muren van de middeleeuwse stad. En toch staan mensen in de zon in de rij voor openluchtpodia om theater te zien. Dat beeld zegt veel. Niet alleen over de liefde voor cultuur, maar ook over de druk waaronder het Festival d’Avignon al een aantal jaren staat, omdat het midden in de klimaatcrisis plaatsvindt – zowel letterlijk als figuurlijk.
In de zomer van 2025, net toen het festival zich aan het voorbereiden was, brak er een hittegolf uit. De temperatuur liep op tot meer dan 40 graden Celsius. Al om 6 uur ’s ochtends begonnen technici met het verplaatsen van decorstukken, terwijl de meeste mensen nog sliepen, om zo de ergste hitte te vermijden. Algemeen directeur Eve Lombart zei dat het gewoon een kwestie was van wennen. Binnen twaalf uur werd er een nieuw werkschema opgesteld. Dat klinkt als een goede manier van werken, maar het laat ook zien hoe gewoon dit inmiddels is geworden. In de Provence is extreme hitte geen zeldzame gebeurtenis meer. Het is de nieuwe realiteit.
| Festival | Festival d’Avignon |
|---|---|
| Opgericht | 1947 |
| Locatie | Avignon, Provence, Zuid-Frankrijk |
| Type | Internationaal theaterfestival |
| Jaarlijkse bezoekers | Meer dan 150.000 |
| CSR-programma gestart | 2010 |
| Huidige roadmap | 2026–2030 (10 concrete engagementen) |
| Vaste locatie | La FabricA |
| Netwerken | COFEES, Eco-Festival charter, Drastic On Plastic |
| Algemeen directeur | Eve Lombart (sinds 2019) |
| Bijzonder gastland 2026 | Zuid-Korea |
Wat dit festival onderscheidt van veel andere grote culturele evenementen, is dat het de waarheid niet verbergt achter vrolijke praatjes. Het festival houdt sinds 2010 zijn CO₂-uitstoot bij. Niet om meer klanten te trekken, maar om beleid te gaan maken. Een interne MVO-commissie komt eens per maand bijeen, en mensen uit alle afdelingen, van productie tot communicatie, worden uitgenodigd. Het gaat niet om het behalen van een groen keurmerk. Het doel is om de manier waarop dingen worden gedaan te veranderen.
Op deze manier is La FabricA, de vaste locatie van het festival, veranderd in een soort laboratorium. Voor de sociale en milieudoelstellingen van het festival fungeert het gebouw als een rots in de branding. Tegelijkertijd heeft het festival toegezegd het Eco-Festival-handvest na te leven, een samenwerkingsverband met de regio en de stad Avignon. Het is ook een van de oprichters van COFEES, een groep milieuvriendelijke festivals in de regio. Daarnaast heeft het de ‘Drastic on Plastic’-verklaring ondertekend, die tot doel heeft alle wegwerpplastic bij culturele evenementen uit te bannen. Dit zijn geen kleine stapjes.
Het plan voor 2026–2030 maakt duidelijk dat er nog meer zal volgen. Tien concrete beloften op basis van ideeën als ‘zachte mobiliteit’, ‘afvalvermindering’, ‘duurzame inkoop’ en ‘digitale zuinigheid’. Ook toegankelijkheid en inclusie worden meegenomen, wat aantoont dat het festival zijn maatschappelijke en ecologische verantwoordelijkheden niet als twee losstaande zaken beschouwt. Maar het is nog onduidelijk of al die plannen ook daadwerkelijk zullen worden uitgevoerd zoals beloofd. De culturele sector heeft veel grootse plannen. We moeten het werk van Avignon op dit gebied echter serieus nemen, aangezien hij zich hier al vijftien jaar mee bezighoudt.
Er zit ook een inhoudelijke kant aan. Het festival startte in 2022 het STAGES-initiatief op zijn eigen podium. Het was een theater-experiment dat was aangesloten bij een internationaal netwerk van theaters die allemaal nadachten over hoe de podiumkunsten duurzamer gemaakt konden worden. Het was meer dan alleen een paneldiscussie. Het was een poging om de kunstwereld te betrekken bij een grotere beweging. Dat is niet hetzelfde als een festival dat één of twee voorstellingen over klimaatverandering organiseert en het daarbij laat.
De belangrijkste tegenstrijdigheid van zo’n evenement is juist wat het zo moeilijk maakt, en daar lees je bijna nooit iets over in persberichten. Elk jaar komen er meer dan 150.000 mensen op af. Midden in de zomer komen mensen vanuit heel Europa en zelfs van nog verder weg naar een stad in Zuid-Frankrijk. Al die reizen laten een enorme ecologische voetafdruk achter, wat waarschijnlijk het grootste probleem van allemaal is. Het festival houdt hier ook rekening mee. Het streven naar duurzame mobiliteit is om een goede reden erg belangrijk. Maar er is nog steeds een spanning die niet gemakkelijk kan worden opgelost.
Toch is de manier waarop Avignon met die spanning omgaat nuttig. Niet door te doen alsof er geen probleem is. Niet door loze woorden te gebruiken. Maar door elk jaar grote en kleine keuzes te maken, en die keuzes tellen op. Als het warm is, begin dan eerder. Gebruik minder plastic. Koop op een betere manier spullen die langer meegaan. Een commissie die bij elkaar komt. Misschien is dat niet het grote antwoord op de klimaatcrisis waar de wereld naar op zoek is. Maar het is wel de waarheid van een festival dat weet waar het staat.
