Kaustinen heeft iets interessants. Het dorp ligt in Centraal-Ostrobothnia en telt slechts 4.300 inwoners. Het wordt omringd door bossen en velden. Er is geen bekende skyline of toeristische trekpleister. Toch trekken er elk jaar in juli tienduizenden mensen naartoe. Ze kamperen in tenten en campers langs smalle weggetjes en luisteren urenlang buiten naar muziek die klinkt alsof ze die kennen, ook al hebben ze die nog nooit eerder gehoord.
Sinds 1968 wordt er het Kaustinen Folk Music Festival gehouden. De organisatoren dachten dat er dat eerste jaar zo’n 6.000 mensen zouden komen. Er kwamen meer dan drie keer zoveel mensen. Het lijkt erop dat iemand doorhad dat er behoefte was aan een moeilijk te omschrijven plek waar muziek niet als product wordt verkocht, maar als iets dat je met andere mensen deelt. Die gedachte is sindsdien niet veel veranderd.
Het aantal professionals en amateurs op het festival is wat het onderscheidt van andere grote evenementen. Elk jaar nemen tussen de 4.000 en 5.000 amateurmuzikanten deel, verdeeld over 400 tot 500 groepen. Ze spelen buiten, in tenten en bij kampvuren. De afstand tussen het publiek en de artiesten is niet erg groot. Elke editie telt meer dan duizend geplande optredens, verspreid over bijna dertig podia en locaties. Maar de jamsessies die ter plekke ontstaan, zijn misschien wel het spannendste onderdeel van het geheel. Er is iets bijna vreemds aan een festival waar mensen het niet erg vinden als muzikanten midden in de nacht spelen.
De muzikale traditie waarop het festival is gebaseerd, is niet verzonnen. Het gaat om de viooltraditie van Kaustinen, die meer dan 250 jaar teruggaat en nooit is gestopt. Niet via oude platen, maar levend gehouden door generaties muzikanten uit de streek. Sinds 2021 staat deze traditie op de UNESCO-lijst van immaterieel cultureel erfgoed. Dat voegt nog iets extra’s toe aan wat je op dit moment hoort. De nummers die worden gespeeld, zijn niet bedoeld voor toeristen. Op deze plek is altijd muziek gespeeld.
Kaustinen is echter geen museum. Er is niet alleen traditionele vioolmuziek, maar er zijn ook acts die volksmuziek combineren met wereldmuziek, jazz en zelfs rock. Steve ‘n’ Seagulls, een Finse band die bekendstaat om het spelen van hardrocknummers op akoestische gitaar, stond op het podium. Mari Boine, een Sámi-artieste, trad er op. Er is ruimte voor zowel nieuwe als bekende artiesten, evenals voor lokale producties en gasten uit andere landen. Een van de leukste dingen aan het festival is dat alles goed samenwerkt zonder geforceerd aan te voelen.
Het Kaustinen Festival werd in 2024 uitgeroepen tot Finlands Festival van het Jaar. Die titel werd het in september 2025 opnieuw toegekend, ditmaal tijdens de Music x Media Industry Awards. Er zijn waarschijnlijk grotere, populairdere en duurdere festivals. Maar het woord ‘beter’ past niet echt bij iets dat zijn eigen koers blijft varen.
De editie van 2026 vindt plaats van 13 tot en met 19 juli. Naar verluidt telt het programma zo’n 1.800 optredens. Er zijn geen kampeerplaatsen meer beschikbaar. Mensen die er nog nooit zijn geweest, weten misschien niet wat ze kunnen verwachten. Mensen die er al eerder zijn geweest, zullen terugkomen. Dat patroon zegt misschien wel meer dan welke woorden dan ook.
