Wat er gebeurt als je een festivalticket koopt, is vreemd. Je denkt dat je een lokaal evenement, een culturele traditie of misschien zelfs een kleine groep mensen steunt die hard werkt om iets moois neer te zetten. Maar de kans is groter dat je geld terechtkomt bij een multinational waarvan de kantoren ver verwijderd zijn van de stad waar je in de regen staat te dansen.
Live DMA en het Reset! Network hebben ontdekt dat meer dan 150 grote muziekfestivals in Europa verbonden zijn met slechts vier bedrijven: Live Nation, AEG, CTS Eventim en Superstruct Entertainment. Er is sprake van een sterke concentratie. Dat komt heel dicht in de buurt van een oligopolie, en deze ontwikkeling is tussen 2022 en 2025 razendsnel gegroeid. De vraag is niet langer of dit plaatsvindt. De vraag is wat dit betekent.
| Onderwerp | De concentratie van festivalownership in Europa |
|---|---|
| Betrokken bedrijven | Live Nation, AEG, CTS Eventim, Superstruct Entertainment |
| Aantal gelinkte festivals | Meer dan 150 grote Europese festivals |
| Periode van consolidatie | 2022–2025 |
| Onderzoek uitgevoerd door | Live DMA en Reset! Network |
| Superstruct overgenomen door | KKR (private equity), juni 2024, voor $1,4 miljard |
| Live Nation omzet (2022) | $16,7 miljard |
| CTS Eventim omzet (2022) | €1,9 miljard |
| Superstruct actief in | 10 landen, meer dan 80 festivals |
| Reactie EU-politiek | MEP Emma Rafowicz pleit voor beperking verticale integratie |
Het meest interessante geval is wellicht Superstruct. Het bedrijf organiseert meer dan tachtig festivals in tien verschillende landen. Enkele van de bekendste zijn Sónar in Barcelona en Field Day in Londen. Een Amerikaanse private-equityfirma genaamd KKR kocht Superstruct in juni 2024 voor 1,4 miljard dollar. Private equity en muziekfestivals gaan nog steeds niet goed samen. KKR investeert ook in energieprojecten, defensiebedrijven en ondernemingen die actief zijn in politiek omstreden gebieden. Vorig jaar leidde dit ertoe dat artiesten niet meer naar Sónar kwamen, en uiteindelijk stapten de oprichters op na dertig jaar daar te hebben gewerkt. Dertig jaar. Ze verdwenen gewoon omdat de aandeelhouders dat wilden.
Maar Live Nation is een heel ander soort bedrijf. In 2022 behaalde het bedrijf via zijn 120 Europese dochterondernemingen een omzet van 16,7 miljard dollar. AEG beheert grote locaties zoals de O2 Arena in Londen en de Mercedes-Benz Arena in Berlijn, en organiseert daarnaast festivals. In meer dan twintig landen beheert CTS Eventim de arena’s en verkoopt het tickets. Deze vier bedrijven werken samen als een goed geoliede machine; ze zijn eigenaar van de festivals, de locaties en de ticketverkoopsystemen. Meestal betaalt iemand die een ticket koopt voor de hele keten.
Het onderzoek wijst zorgvuldig op één verschil: kleine en middelgrote locaties staan er nog grotendeels alleen voor. Op dit moment hebben de ‘Grote Vier’ geen zeggenschap over kleine theaters, clubs of concertzalen die door de gemeente worden beheerd. Maar de concentratie is ongelooflijk groot bij de grote festivals, de evenementen die tienduizenden mensen trekken en de culturele agenda bepalen. Het is moeilijk te negeren dat de belangrijkste plekken voor de Europese muziekcultuur steeds meer onder controle komen van dezelfde aandeelhoudersvergaderingen.
Er kwam een krachtige reactie op de resultaten van Emma Rafowicz, vicevoorzitter van de Commissie Cultuur en Onderwijs in het Europees Parlement. Zij wil dat dit wordt beperkt en pleit voor regels die voorkomen dat één bedrijf meerdere grote evenementen in hetzelfde land of in heel Europa organiseert. Dit zijn concrete ideeën, maar het is nog onduidelijk of de politieke wil aanwezig is om ze in praktijk te brengen. Brussel werkt traag, maar het bedrijfsleven werkt snel.
Qua cijfers valt er niet veel te vrezen. Dit artikel gaat over wat er verloren gaat wanneer rendementsfactoren bepalend worden voor culturele diversiteit. Festivals waren ooit rebelse manieren om jezelf te uiten: rommelig, uniek en geworteld in je gemeenschap. Het wordt steeds moeilijker om die identiteit te behouden wanneer de eigenaar in New York of Londen woont en geld wil verdienen. Dat betekent echter niet dat grote bedrijven altijd slechte festivals organiseren. En er is een verschil tussen een festival dat is opgezet omdat iemand iets moois wilde maken en een festival dat is opgezet om goed te staan in een portfolio.
Live DMA, dat samenwerkt met meer dan 3.000 locaties en festivals, heeft de eigendomskaarten gepubliceerd met een eenvoudige maar tot nadenken stemmende vraag: wie steunen we eigenlijk als we een kaartje kopen? De meeste festivalgangers zouden graag zien dat het antwoord hierop duidelijker is.
