Toen de berichten binnenkwamen, was het vrijdagavond 26 juni, net voor middernacht. Om half vier ’s middags had het KNMI een rood alarm afgegeven vanwege extreme hitte. Maar Emilie Balátová, die helemaal vanuit Tsjechië naar Biddinghuizen was gekomen, kwam pas acht uur later aan op een festivalterrein waar men haar niet graag zag. Er was geen officiële mededeling. Geen duidelijke waarschuwing. De meeste mensen die hierheen waren gekomen, hadden al lang geen bijgewerkte Instagram-post meer gezien. „Er heerste een oorverdovende stilte die al snel ongemakkelijk werd”, zei ze later. Toch bleef het gevoel bestaan dat er iets belangrijks was weggenomen.
Question.1 werd afgelast. Het concert bij SEA op de Brouwersdam in Zeeland, dat plaatsvond bij vergelijkbaar weer, ging wel door. Ook in Ysselsteyn, Limburg, ging Jera On Air niet door. Twee festivals openden op dezelfde hete dag hun deuren, terwijl een derde zijn bezoekers naar huis stuurde. Dit is de vraag die iedereen in de festivalwereld zich nu stelt. Het gaat niet alleen om het verbeteren van de situatie. Het roept een belangrijkere vraag op: wie beslist, en hoe, over de veiligheid van festivalgangers als de temperatuur stijgt?
| Onderwerp | Hittegolven en de Europese festivalzomer |
|---|---|
| Sector | Evenementenindustrie / Klimaatadaptatie |
| Jaarlijkse omzet sector | €12,7 miljard (Europa) |
| Recente casuïstiek | Defqon.1 (Biddinghuizen, juni 2026) — afgelast wegens code rood |
| Klimaatorganisatie | World Weather Attribution (WWA) |
| Brancheorganisatie | Vereniging Van EvenementenMakers (VVEM) |
| Relevante wetgeving/beleid | Ontbrekend: geen uniform nationaal besluitvormingskader |
| Klimaattrend | Hittegolven drie keer zo frequent als begin deze eeuw |
Er is een probleem, zoals de Vereniging van Evenementenorganisatoren (VVEM) aangeeft. Er is geen consistent nationaal kader voor besluitvorming, ook al komen afgelastingen en hoge verzekeringsclaims steeds vaker voor. De sector, die jaarlijks 12,7 miljard euro opbrengt, bevindt zich momenteel min of meer in een grijs gebied, aangezien elke regio, gemeente en organisator zijn eigen beslissing neemt. Als slecht weer niet vaak voorkomt, zou dat misschien kunnen werken. Maar in die wereld leven we niet meer.
Voor de klimaatwetenschappers van World Weather Attribution staat het buiten kijf dat een hittegolf zoals die van eind juni 2026 vijftig jaar geleden onmogelijk had kunnen plaatsvinden. Als het weer destijds hetzelfde was geweest, zou er sprake zijn geweest van een koelere hittegolf van 3,5 graden. Europa heeft deze eeuw al drie keer zoveel hittegolven gehad als in de vorige eeuw. Alles wordt gemiddeld 1,2 graden warmer, en iets wat vroeger eens in de vijftig jaar voorkwam, zal nu naar verwachting eens in de elf jaar plaatsvinden. De verslechtering kan worden gemeten, gevolgd en daardoor ook worden verwacht. Wat echter niet klopt, is die verwachting zelf.
Want festivals vinden plaats in de zomer en zijn afgestemd op het zomerweer. Alles wordt gepland vanuit het idee dat het warm zal zijn, maar niet te heet om veilig te zijn. Dat geldt ook voor de kampeerterreinen, de tenten, het eten en de rijen. Dat uitgangspunt wordt nu in twijfel getrokken. De organisatoren zeggen het zelf: veranderen is de enige manier om vooruit te komen. Het is duidelijk dat de sector improviseert als er bij Concert at SEA mistpoorten staan en op een hete Pinkpop-dag gratis waterkranen. Bovendien is je behelpen niet hetzelfde als je aan de regels houden.
Het is logisch dat organisatoren niet willen afzeggen. Het kost geld, reputatie en, zoals Biddinghuizen heeft laten zien, het vertrouwen van mensen die van ver zijn gekomen om een festival bij te wonen. Maar volharden in gevaarlijke situaties kost ook iets, en dat is moeilijker terug te winnen. Voorlopige wetenschappelijke schattingen van het aantal sterfgevallen in die periode geven aan dat de hittegolf eind juni in Europa meer dan 20.000 mensen het leven heeft gekost. Het is geen goed idee om op een feest te zijn als je leven in gevaar is. Dat weet iedereen. Toch is er geen duidelijk nationaal beoordelingskader dat beslissingen minder willekeurig zou maken.
Er is iets vreemds aan de manier waarop de evenementenbranche met klimaatrisico’s omgaat: ze weten dat er een probleem is, maar ze hebben nog niets gedaan om het op te lossen. Het lijkt alsof iedereen wacht tot de laatste ramp zich voordoet voordat er voorgoed iets verandert. Dat is misschien niet eerlijk. Misschien is het gewoon zo dat mensen nu eenmaal zo zijn. Maar voorlopig worden de zomers warmer en de nachten heter, wat ook een nieuwe trend is; dit jaar breekt de hittestress ’s nachts alle records, en de festivalzomer loopt nog steeds gevaar.
De zomerfestivals in Europa draaien nog steeds op volle toeren. Dat zou te ver gaan. Maar ze moet nu meteen een beslissing nemen: ofwel werkt de sector samen met overheden om een bruikbaar systeem van hittescenario’s, besluitvormingsprotocollen en communicatienormen op te stellen, ofwel wordt juni 2026 gewoon weer een maand vol chaos. Emilie Balátová voelde zich bang toen ze naar huis vloog. Dit zal waarschijnlijk niet de laatste keer zijn dat dit gebeurt, tenzij Europa de manier waarop het met festivals en het weer omgaat ingrijpend verandert.
