Iemand die al bijna vijftig jaar niet meer op het podium te zien is geweest, keert dit najaar terug, eerst in Londen, daarna in Berlijn, Las Vegas en Tokio. Er hangt iets vreemds in de lucht. Het is geen tribute-act. Ook geen imitator in een wit pak. Het Britse bedrijf Layered Reality heeft een levensgrote AI-versie van Elvis Presley gemaakt, wat mogelijk werd gemaakt door een overeenkomst met de erfgenamen. De naam ervan is „Elvis Evolution“. Wat het precies is, hangt af van wie je het vraagt.
Layered Reality heeft de methode die ze gebruikten voor The War of the Worlds en The Gunpowder Plot verbeterd om de show in kwestie nog meeslepender te maken. Het is niet echt een hologram in de strikte zin van het woord. Wat in de muziekwereld een ‘hologram’ wordt genoemd, is in feite een digitaal videobeeld dat op een doorzichtig scherm wordt geprojecteerd – een geavanceerdere versie van de truc die in de 19e eeuw ‘Pepper’s Ghost’ heette. Maar laten we dat even buiten beschouwing laten.
| Onderwerp | Holografische AI-performances in Europa |
|---|---|
| Sleuteltechnologie | AI-gestuurde hologrammen / Pepper’s Ghost-projectie |
| Bekende producties | ABBA Voyage (2021), Elvis Evolution (2024–), Stan Lee-hologram (LA Comic Con) |
| Steden in de spotlight | Londen, Berlijn, Las Vegas, Tokio |
| Producent Elvis Evolution | Layered Reality (VK) |
| Rechtenhouder Elvis | Authentic Brands Group |
| Academisch perspectief | Dr. Santhosh Kumar Putta, Osmania University (2025) |
| Ethisch debat | Digitale onsterfelijkheid, “ghost slavery”, arbeidsrechten acteurs |
Veel mensen denken dat wat ze zien echt is. Nogmaals, dat is precies de bedoeling. Het is geen toeval dat Berlijn op de tourkaart staat. Van de Volksbühne tot de baanbrekende uitgaanscultuur: de stad heeft een bijzondere band met podiumkunsten en de avant-garde. Juist op deze plek zal een levensgrote digitale Elvis zijn beroemde danspasjes opnieuw uitvoeren. Dit laat zien hoe ver deze technologie is doorgedrongen in het mainstream-entertainment. Dit is geen test meer. Dit is een businessplan.
Omdat dit vragen oproept, beginnen ook mensen in de academische wereld het serieus te nemen. Een professor aan de Osmania University, Santhosh Kumar Putta, publiceerde eind 2025 een studie die de kern van het probleem heel duidelijk blootlegt. Volgens hem neemt AI op symbolische en reële wijze de plaats van de levende acteur op het podium in, en maakt het het ook mogelijk om overleden artiesten – of zelfs jongere versies van artiesten die nog in leven zijn – digitaal te ‘herrijzen’.
Dat noemt hij de ‘dood van de acteur’ en de ‘wederopstanding van de doden’. Het klinkt erg dramatisch. Maar het is moeilijk te zeggen of hij liegt of niet. Wat ABBA in 2021 deed met hun ‘ABBAtars’ (digitale kopieën van zichzelf zoals ze er in 1979 uitzagen) tijdens ABBA Voyage in Londen was verbluffend. Uit een onderzoek onder meer dan 34.000 online reacties bleek dat mensen er verschillende meningen op nahielden.
Sommige mensen waren echt ontroerd, terwijl anderen het gevoel hadden dat er iets ontbrak. De shows werden door één criticus ‘spookslavernij’ genoemd, een woord dat je bijblijft. Wie zou er nu geld willen verdienen aan een foto van iemand die overleden is? Wie geeft je daar toestemming voor? Als de erfgenamen van een artiest besluiten dat de artiest ‘weer tot leven komt’, maar de artiest zelf nooit heeft mogen beslissen hoe, wanneer of waarom, wat betekent dat dan?
Het publiek denkt hier wellicht eerder praktisch dan ethisch over na. Gemiddeld kwamen er 1.800 mensen naar elke show van de Roy Orbison-hologramtour. Voor sommige hologram-evenementen kosten kaartjes meer dan 100 dollar. Er is steeds meer vraag. Mensen willen dingen zien die ze nooit hebben kunnen zien, of herinneringen ophalen aan wat ze in het verleden hebben gezien. Het heeft iets troostends, maar dat kan ook iets verontrustends worden.
