Zunnewende staat symbool voor de winterzonnewende. In de achttiende editie viert Hellendoorn dat de dag zijn langste punt bereikt en dat het licht zegeviert. Tegelijkertijd begint het daglicht echter ook weer af te nemen, wat prachtig past bij het Twente-Saksische erfgoed, maar niet bij elk festivalthema. De cultuur van de streek kent ambiguïteit. Daar is die niet uitgebannen.
De zomerse hitte die de zeventiende editie van Zunnewende dit jaar kenmerkte, zorgde ervoor dat andere buitenactiviteiten in de omgeving voorzichtiger werden. De organisatoren van Zunnewende kozen voor een andere aanpak. Ze annuleerden niet, maar pasten zich aan. Dat lijkt misschien eenvoudig, maar zowel de drang om een evenement te stoppen tijdens intense hitte als de verplichting voor bezoekers om in de volle zon te staan, zijn reëel. Landgoed Schuilenburg heeft echter een kenmerk dat veel festivalterreinen missen: eeuwenoude bomen die een groot deel van het terrein van diepe schaduw voorzien. Dit is een structureel kenmerk van de locatie waarop het programma is afgestemd, geen toevallig voordeel.
Het voordragen van poëzie, limerickwedstrijden en het reciteren van Nedersaksische dialecten zijn allemaal aangename bezigheden die zittend of staand onder de bomen in de schaduw van een landgoed kunnen worden gedaan. Blootstelling aan direct zonlicht is voor deze activiteiten niet nodig. Het programma kon desondanks doorgaan, ondanks de toenemende hitte. Gasten werden verzocht de schaduw op te zoeken, hoeden te dragen en te drinken bij de waterpunten. Al deze drie zaken waren beschikbaar.
Naast praktische overwegingen is er een meer omvattende reden voor de beslissing om door te gaan. Zunnewende is een gemeenschapsfeest voor mensen die bekend zijn met de lokale taal en gebruiken en die het festival mogelijk al jaren bezoeken. Het is geen grootschalig commercieel evenement. Het is meer een doorlopend evenement dan een eenmalige editie. Voor een festival van dit soort is afblazen vanwege de hitte niet alleen een praktische, maar ook een culturele beslissing; het onthult de kwetsbaarheid of veerkracht van de gemeenschap die het ondersteunt.
Veerkracht was de keuze van de organisatie. In de meeste openbare gelegenheden neemt Standaard Nederlands de plaats in van het Nedersaksisch, de regionale taal van Twente en Salland die in Overijssel en Drenthe nog steeds in verschillende vormen wordt gesproken. Nedersaksisch komt niet voor in kranten of op televisie. Een van de weinige momenten in het jaar waarop die taal wel aanwezig mag zijn, is tijdens de winterzonnewende. Je vindt het terug in liedjes, gedichten en limericks, waar de clou alleen werkt als je de klank kunt verstaan. Dat kan niet op een andere dag. Verplaatsen naar een minder gevaarlijke situatie is niet voldoende. Je doet het óf het volgende jaar, óf op de dag van de zonnewende.
Er zit iets in de gedachte dat poëzie en intense hitte niet per se tegenstrijdig zijn. Het grootste deel van de beste mediterrane literatuur is geschreven in landen waar de zomertemperaturen rond de 35 graden liggen. Koele temperaturen zijn niet nodig voor langzame, geconcentreerde aandacht, wat essentieel is voor een goede voordracht. Stilte en ruimte zijn nodig. Dit jaar waren die er weer, onder de bomen van landgoed Schuilenburg.
