Het ruikt naar gras en braadworst. Achterin speelt een band die niemand kent, maar die iedereen leuk vindt omdat de muziek goed bij de sfeer past. Er zijn zeepbellen waar kinderen achteraan rennen. Dingen wapperen in de wind. Je kunt je zo’n klein Duits muziekfestival gemakkelijk voorstellen – het is vertrouwd, rustig en bijna tijdloos.
Maar volgend jaar zullen steeds meer van die festivals verdwijnen.
Een van de bekendste festivals in Sleeswijk-Holstein, het Wilwarin Festival in Ellerdorf, eindigde dit seizoen in april 2026. Niet omdat er geen mensen meer zijn die het willen zien, maar omdat die mensen te laat of helemaal niet hebben geboekt. Het evenement werd afgelast omdat er slechts 2.000 kaartjes waren verkocht. Eind juni liet het Skandaløs Festival in Noord-Friesland weten dat de editie van 2026 „voorlopig de laatste in zijn soort“ zou zijn. Het Meadow Festival in Beieren is gestopt. Het Ancient Echoes Festival vindt plaats in Saksen. Het Subwood Festival vindt plaats in Rijnland-Palts. Bijna iedereen die de lijst bijhoudt, geeft het op.
| Onderwerp | Details |
|---|---|
| Thema | Crisis op de Duitse festivalmarkt |
| Regio | Duitsland (o.a. Schleswig-Holstein, Rheinland-Pfalz, Saksen, Beieren) |
| Getroffen sector | Kleine en middelgrote muziekfestivals |
| Kernoorzaken | Stijgende productiekosten (+50%), teruglopende voorverkoop, gedragsverandering Gen Z |
| Voorbeelden | Wilwarin (afgelast), Skandaløs (laatste editie), Meadow Festival, Subwood Festival |
| Relevante periode | 2024–2026 |
| Betrokken instanties | NDR, Initiative Musik, Instituut voor Culturele Participatieonderzoek (IKTf) Berlijn |
In wezen is het probleem vrij eenvoudig, maar het voelt als een molensteen om de nek: de afgelopen jaren zijn de productiekosten met ongeveer 50% gestegen, terwijl de inkomsten geen gelijke tred hebben gehouden. Alles is in prijs gestegen: energie, vervoer, technologie, voedsel, veiligheid. Ook de gages van artiesten stijgen. Veel kleine organisatoren hebben niet langer de marge die vroeger ruimte bood voor tegenslagen. Eén regenachtig weekend en één slechte voorverkoop zorgen ervoor dat het jaar met verlies wordt afgesloten.
Wat de zaken nog moeilijker maakt, is dat de voorverkoop geen betrouwbare graadmeter meer is. Mensen moeten langer dan ooit wachten om een kaartje te kopen. Mensen willen hun plannen kunnen wijzigen wanneer ze maar willen. Ze willen ook weten of er iets beters op komst is. Dit gedrag is logisch, maar voor festivalorganisatoren betekent het dat ze maanden van tevoren grote financiële risico’s moeten nemen zonder enige garantie.
Vroeger gaven de voorverkoopcijfers aan of je op schema lag. Dat cijfer zegt nu niet veel meer. Een andere factor die meespeelt, is cultuur. In een analyse sprak Vera Allmanritter, directeur van het Instituut voor Onderzoek naar Culturele Participatie in Berlijn, over een grote verandering onder jongeren. Generatie Z brengt liever tijd door thuis, onderweg of in de natuur dan dat ze naar traditionele festivals gaan. „Als je thuis op de bank met een sixpack een leuke tijd kunt hebben, kost dat minder moeite“, zei ze. Het klinkt misschien wat simplistisch, maar het is eigenlijk een heel treffende opmerking. Er is veel concurrentie om de aandacht van jongeren, en een festivalticket dat tachtig of honderd euro kost, trekt niet automatisch de aandacht.
Er zijn geen tekenen dat de festivalmarkt zal instorten. Mensen komen nog steeds in groten getale naar grotere evenementen, en Duitsland heeft nu in totaal meer festivalgangers dan vóór de pandemie. Maar het grootste deel van die groei zit aan de top. De grote namen zijn er nog steeds. Er staat veel druk op de kleine festivals, die juist nieuwe artiesten, een verscheidenheid aan culturen en een gevoel van gemeenschap naar plattelandsgebieden brengen. En dat is precies de groep die het moeilijkst aan subsidies kan komen en het meest te lijden heeft onder prijsstijgingen.
Sommige organisatoren denken na over het bedenken van nieuwe ideeën. Er zijn verschillende formats, kleinere podia en meer samenwerkingen met steden of culturele instellingen. „We moeten een nieuwe plek vinden in een veranderde wereld“, schreven de organisatoren van Wilwarin, maar ze weten nog niet wat dat precies inhoudt. Er is moed voor nodig om dat eerlijk te zeggen. Dat zegt ook iets over hoe groot de verandering is.
We hebben niet veel reden tot hoop. De Duitse festivalmarkt maakt een moeilijke periode van reorganisatie door vanwege stijgende kosten en veranderingen in het gedrag van mensen. Op dit moment is het onduidelijk of er aan de andere kant van die tunnel nog evenveel festivals zullen zijn als in het begin. Het is echter wel duidelijk dat iedereen die denkt dat dit slechts een tijdelijke terugval is, niet begrijpt hoe ernstig het probleem werkelijk is.
