Hoe het FIBER Festival de grenzen tussen digitale kunst, ecologie en elektronische muziek laat vervagen

In Nederland zijn er niet veel festivals die bewust niet in één categorie te plaatsen zijn. Een daarvan is het FIBER Festival. Het opent elk jaar de deuren van negen culturele locaties in Amsterdam en daagt mensen uit om iets te beleven dat moeilijk in een hokje te plaatsen is. Het is geen popfestival. Het is geen kunsttentoonstelling. Het is geen techconferentie. Maar tegelijkertijd ook een beetje van alles.

De elfde editie van FIBER vindt plaats in 2026, met als thema ‘Fragile Forces’. Dat klinkt in eerste instantie misschien vaag, maar iedereen die het festival de afgelopen jaren heeft bezocht, weet dat elk thema meer is dan alleen een marketingkeuze. Het is een kompas. Vorig jaar zette Wildness de toon met thema’s als versnelling, herwilding en de noodzaak om los te laten. FIBER 2026 vraagt bezoekers daarentegen om te vertragen. Om even op adem te komen.

Na te denken. Het is een bewuste tegenstrijdigheid die klinkt alsof ze voortkomt uit een echt gevoel van urgentie en niet uit programmacommissies die trendrapporten lezen. De Brakke Grond is een vaste locatie voor het festival. Als je binnenkomt, zie je werken zoals ‘What the Stone Holds of the Living’ van Anaïs Lossouarn, dat bestaat uit stenen die aan draden hangen die aan het plafond of aan pilaren zijn bevestigd. Aanraken is niet alleen toegestaan, het is juist de bedoeling. Er klinken geluiden wanneer je het mineraal aanraakt. Een van de meest concrete dingen die FIBER probeert te laten zien, is dat de grenzen tussen dingen niet zo duidelijk zijn als we denken. Deze grenzen kunnen liggen tussen natuur en technologie, tussen toeschouwer en werk, of tussen geluid en stilte.

Het volgende werk is ‘Piano/Forte’ van Mike Rijnierse en Rob Bothof. Het verandert de binnenkant van piano’s in iets dat noch een instrument, noch een sculptuur is. Een jong meisje zwaait ermee en lacht hardop om de vreemde geluiden die erna volgen. Dat moment, dat niet gepland of in scène gezet was, zei misschien wel meer over waar FIBER voor staat dan welke festivaltest dan ook.

Er is een vloeiende overgang tussen het muziekprogramma en het verhaal. Op 29 mei speelt Kara-Lis Coverdale in het Orgelpark. Zij is een elektronische componiste en organiste die bekendstaat om haar combinatie van sacrale en synthetische klanken. Laat op dezelfde avond draaien dj’s als Remma, Flore en LNR in Garage Noord tot in de vroege uurtjes van de volgende ochtend. Door de jaren heen heeft FIBER ervoor gezorgd dat deze twee werelden – het ingetogen concert en de levendige clubavond – naast elkaar kunnen bestaan binnen hetzelfde festival zonder dat het geforceerd aanvoelt. Er is geen toeval meer. Het is een kenmerk geworden.

Ook het contextuele programma is belangrijk, ook al maken de muziek en de installaties dat soms moeilijker zichtbaar. Mensen als Geert Lovink, Mindy Seu en Mariana Berezovska spreken op FIBER. Ze praten niet alleen over technologie of kunst; ze praten ook over de culturele en ecologische context waarin deze zaken bestaan.

Die twee dingen samenbrengen is eerlijk. Het is niet zo dat de gesprekken als extraatje bovenop het entertainment op het festival zijn geplaatst; ze maken er deel van uit. Het Abdullah Miniawy Trio en het Indonesische percussieduo KUNTARI zullen op de laatste avond, 31 mei 2018, in het BIMHUIS optreden. Het was een bewuste keuze om dit te doen. Op één podium werden zwakte en kracht tegelijkertijd getoond; dit was het thema van het festival, maar het werd niet uitgelegd. Een van de beste dingen die het FIBER Festival elk jaar doet, is iets laten zien dat je niet helemaal onder woorden kunt brengen, maar dat je nog lang zult onthouden.