Er is een verschil tussen de avond voor en de avond ná het concert. Het is onverwacht hoe leeg de dag na het concert aanvoelt. Er klopt iets, een leegte die je niet helemaal kunt benoemen, maar de muziek galmt nog na, zowel fysiek in je oren als in dat vage gevoel dat je de gebeurtenis steeds opnieuw beleeft. Dit is een depressie na een concert, of kortweg PCD.
Het is geen erkende medische term. Het wordt niet voorgeschreven door psychiaters. De beschrijving is echter direct herkenbaar voor iedereen die ooit naar een optreden is geweest waar ze maandenlang naar hadden uitgekeken. Je was erbij. Het was meer dan goed. En nu is het voorbij. De trein rijdt terug naar huis, de parkeerplaats is verlaten en dinsdag voelt somber aan op een manier die er vrijdag niet was.
We weten veel over het neurochemische mechanisme. Dopamine en endorfine komen vrij in de hersenen tijdens een liveconcert door het geluid, het licht, de beweging van het publiek en de fysieke nabijheid van de muziek, op een schaal die alleen in een concertzaal te vinden is. Dit zijn de chemische stoffen die een concert zijn intense, verbondenheid en plezier geven. Deze stoffen verdwijnen zodra je het evenement verlaat en de prikkel afneemt. Plotseling, niet geleidelijk. Het verschil met de volgende dag – de reis naar je werk, je inbox, de normale week – wordt chemisch voelbaar.
Hierna volgt wat psychologen het contrasteffect noemen. Een doorsnee dinsdag is niet altijd erger dan die van twee weken geleden. Die dinsdag voelt echter vlak aan, op een manier die de avond ervoor minder opviel. De terugkeer naar het gemiddelde is merkbaarder dan vóór de piek.
Daarnaast is er een sociaal aspect dat soms over het hoofd wordt gezien. Een concert is een gebeurtenis die je deelt met anderen – met vrienden, in de zaal, of zelfs met duizenden mensen die tegelijkertijd naar dezelfde muziek luisteren. Wanneer het concert eindigt, verdwijnt die verbondenheid. Na een concert bieden fannetwerken die actief zijn op sociale media, in chats en op forums een doel dat verder gaat dan nostalgie, door de herinnering te delen. Het stelt je in staat om de verbinding aanzienlijk langer te behouden.
De basisprincipes vormen de basis voor praktisch herstel. Neem voldoende rust. Drink water. Beweeg. Rust helpt het lichaam bij het verwerken van de chemische nawerkingen van een late avond met auditieve, visuele en emotionele prikkels. Het is logisch om foto’s en video’s van die avond te blijven bekijken, maar als je dat te vaak doet, blijft het gevoel van verlies langer aanhouden in plaats van te verdwijnen.
In werkelijkheid blijkt een eenvoudige oplossing – iets nieuws om naar uit te kijken – het meest succesvol. Een toekomstige gebeurtenis, een concert of een bijeenkomst met mensen die je graag wilt zien. De beste manier om het gat dat een belangrijk moment achterlaat te vullen, is door het volgende aan te kondigen, niet om het te vervangen, maar om richting te geven.
