Voor wat de laatste keer zou zijn, verliet Sylvie Vartan op de avond van 26 januari 2025 het podium van het Palais des dé in Parijs. Ze was tachtig jaar oud. Een carrière die begon in 1961, toen Franse tieners rock-‘n-roll ontdekten via een beweging die door de pers yé-yé werd genoemd, kwam ten einde met de laatste van drie uitverkochte concerten. Zesenzestig jaar is, naar welke maatstaf je het ook bekijkt, een lange tijd. Popmuziekcarrières duren doorgaans geen zes jaar.
Je tire maîtrevérence, wat zich vertaalt als “Ik buig”, was de naam van de afscheidsconcerten, die zowel dramatisch als definitief aanvoelden. Vartan bracht zo’n veertig nummers ten gehore in tweeënhalf uur, waarbij ze medleys gebruikte om de hits te laten horen waar haar fans decennialang op hadden gewacht. Laurent Voulzy en haar zoon David Hallyday vergezelden haar op het podium, en het geheel voelde meer aan als een familiebijeenkomst dan als een concert. Sommige critici vonden de choreografie wat gedateerd en de opzet wat jukebox-achtig. Misschien. Het lijkt echter zinloos om een artiest na 60 jaar afscheid te zien nemen voor een publiek dat met haar stem is opgegroeid.
Het feit dat het concert niet in de vergetelheid is geraakt, is opmerkelijk. De uitvoering werd gefilmd door Gérard Pullicino, de directeur van het Franse muziekprogramma Taratata, en in oktober 2025 uitgezonden op de Franse televisie voor een nostalgisch publiek. Vervolgens kondigde Vartan in april 2026 een luxe boxset van het volledige concert aan: een dubbele cd, dvd, blu-ray en een fotoboekje, die begin mei verscheen. Haar Instagram werd overspoeld met reacties van fans die eerder opgelucht dan enthousiast waren. Dit was de beste optie voor degenen die geen kaartje hadden kunnen bemachtigen voor dat weekend in januari.
En dan is er die vraag die boven alles hangt: was dit echt een afscheid? Zelfs Vartan lijkt te aarzelen om het toe te geven. Tijdens een autobiografisch evenement in Parijs in mei vertelde ze het publiek dat ze niet kon garanderen dat ze nooit meer zou zingen, terwijl ze terugblikte op haar meer dan zestig jaar in de entertainmentindustrie. Ze gaf aan dat een nieuw album “niet onmogelijk” is, zolang ze maar nummers vindt die echt van haarzelf zijn. Ze noemde ook de wens om terug te keren naar het theater, iets wat ze voor het laatst in 2015 deed. In een interview met Gala ging ze nog een stap verder en benadrukte ze dat ze de woorden “afscheid” of “pensioen” nooit had gebruikt. Wat ze volgens haar had opgegeven, waren de grote, spectaculaire shows met dansers en zware lichtinstallaties. Het zingen zelf was nooit uitgesloten.
Je hebt het gevoel dat Vartan iets begrijpt over afscheid nemen dat de rest van ons vaak over het hoofd ziet. Afscheidstournees zijn een terugkerende grap in de muziekindustrie; Cher, Elton John en Kiss hebben de hunne allemaal over meerdere jaren uitgespreid. Maar Vartans versie voelt minder aan als marketing en meer als oprechte ambivalentie. In 2025 sprak ze over het gevoel “op een vulkaan” te hebben geleefd sinds haar debuut, over de noodzaak om eindelijk gas terug te nemen. Ze lijkt echter te begrijpen dat stoppen en vertragen twee verschillende dingen zijn.
Het is moeilijk om niet te merken hoe het publiek op deze ambiguïteit heeft gereageerd – niet met frustratie, maar met iets dat meer op hoop lijkt. Voorafgaand aan de release was de boxset te bestellen. Vele generaties keken naar het concert op televisie. De vraag naar een zangeres die Franse liedjes als La Maritza en La plus belle pour aller danser heeft geschreven, is duidelijk niet afgenomen.
Het laatste optreden in het Palais des Québec heeft zijn doel al bereikt, ongeacht of ze nog een album opneemt of thuisblijft. Het was een passend slotstuk voor een carrière die de Franse popmuziek heeft beïnvloed. Je zou denken dat haar fans niet al te teleurgesteld zullen zijn als dat slotstuk toch niet definitief blijkt te zijn.
