Voor aspirant-theaterkunstenaars is het International Theatre School Festival, of ITs, te vergelijken met de rode loper voor filmmakers: een platform waar je erkenning krijgt, ongeacht of je er al klaar voor bent. Het Compagnietheater in Amsterdam fungeerde als hoofdlocatie voor de 26e editie, die in juni 2015 plaatsvond. Twee namen uit Maastricht behoorden tot de vele afstudeerproducties die die week door de hele stad werden opgevoerd.
Tijdens de slotceremonie werden Lisa Schamlé en Milou van Duijnhoven, twee studenten Theaterperformance aan de Maastrichtse Academie voor Dramatische Kunsten, geëerd met een eervolle vermelding voor de nieuw ingestelde ITs Acting Award 2015. Samen met vijf andere afgestudeerden van ArtEZ, HKU en de Amsterdamse Academie voor Theater en Dans werden zij erkend als onderdeel van een selecte groep van zeven studenten van vier verschillende scholen. Ze kregen gezamenlijk tweeduizend euro om een reis naar een Europees kunstfestival te bekostigen. Het was duidelijk dat er aandacht voor hen was, ook al ging het niet om de hoofdprijs of een staande ovatie waarbij hun namen op het scherm verschenen.
Misschien is gezien en serieus genomen worden uiteindelijk precies waar het bij ITs om draait. Sinds de oprichting in 1950 heeft de Maastrichtse Academie voor Dramatische Kunsten acteurs voortgebracht die je op het scherm herkent, zonder dat je je meteen herinnert waar ze vandaan komen. Maastricht blijft echter meer een buitenstaander dan het middelpunt van de aandacht in een theaterwereld die voornamelijk op Amsterdam is gericht. Daarom is een eervolle vermelding bij ITs meer dan alleen een symbolisch gebaar; het voelt als een bevestiging dat er ook ten zuiden van de Moerdijk talent wordt ontwikkeld dat een aanzienlijke impact kan hebben.
Opvallend aan de editie van 2015 was dat er enige onenigheid bestond rond deze erkenning. Dat jaar besloten de jury’s van twee van de belangrijkste prijzen van het festival, de Ton Lutz-prijs en de Krisztina de Châtel-prijs, geen prijzen uit te reiken. Niets – geen tweede plaats, geen winnaar. Tijdens de slotceremonie leidde dit tot een spontane discussie tussen afstuderende studenten, scholen, juryleden en toeschouwers die na de voorstellingen waren gebleven. Het was het soort onvoorziene moment dat niet in scène kan worden gezet, en juist daarom had het een diepgaande indruk op iedereen die het zag.
In de jaren die volgden, zou de spanning tussen het festival als feest en het festival als beoordeling alleen maar toenemen. Bovendien nam een groep studenten en alumni, bekend als *Schaduwploeg*, het initiatief om de opening, het festivalradioprogramma en de slotceremonie grotendeels zelfstandig te organiseren. Met andere woorden: nog voordat dit zich een paar jaar later ontwikkelde tot een veel publieker conflict tussen de festivalorganisatie en de theaterscholen, eisten studenten al meer zeggenschap over hun eigen platform op.
Voor Schamlé en Van Duijnhoven was het waarschijnlijk makkelijker dan dat alles doet vermoeden. Na een paar dagen optreden in Amsterdam voor een publiek dat niet uit hun klasgenoten en docenten bestond, hadden ze de ceremonie aan het einde van de week net zo goed kunnen overslaan. In die zin is het ITs Festival opmerkelijk nuchter: in tegenstelling tot de theaterwereld daarbuiten maakt het veel minder onderscheid op basis van opleidingsachtergrond.
Zoals zo vaak het geval is na het afstuderen, is het voor iedereen moeilijk om erachter te komen wat er precies met die twee Maastrichtse studenten is gebeurd na 2015. Je verdwijnt in de arbeidsmarkt en duikt jaren later af en toe weer op, hetzij onder een andere functie, hetzij bij een ander bedrijf. De bijdrage van Maastricht aan die editie van het ITs Festival is echter nog steeds een klein, concreet voorbeeld van hoe er af en toe minder kloof bestaat tussen een regionale theateropleiding en het nationale toneel.
